Hürmüz Boğazı krizi küresel piyasaları sarstı: Petrol 120 dolara dayandı
Dünya finans piyasaları haftaya sert dalgalanmalarla başladı. Pazartesi günü küresel borsalar ciddi kayıplar yaşarken, petrol fiyatları varil başına yaklaşık 120 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, 2022 yazından bu yana görülen en yüksek petrol fiyatlarından biri olarak dikkat çekti.
Fiyatlardaki bu hızlı yükselişin arkasında ise ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan gerilim ve bu gerilimin Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasına yol açması bulunuyor. Küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip olan bu dar su yolu, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin her gün taşındığı stratejik bir geçiş noktası olarak biliniyor.
Enerji Krizi Endişesi Piyasalara Yayılıyor
Petrol piyasalarında yaşanan şok, finansal varlıklarda geniş çaplı bir satış dalgasını tetikledi. Brent petrol kısa süreliğine 119,50 dolara kadar yükseldikten sonra, G7 ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden koordineli bir satış yapılabileceğine dair haberlerin gelmesiyle yaklaşık 102 dolar seviyelerine geriledi.
Benzer şekilde ABD ham petrol fiyatı da 119,48 dolara kadar sıçradıktan sonra yaklaşık 100 dolar civarında dengelendi. Buna rağmen yaşanan yükseliş, son on yılların en güçlü günlük artışlarından biri olarak kayda geçti.
Wall Street’te de satış baskısı dikkat çekiciydi.
- S&P 500 endeksi yüzde 1,3 geriledi.
- Dow Jones yaklaşık 721 puan düşerek yüzde 1,5 değer kaybetti.
- Nasdaq endeksi ise yüzde 1,2’lik kayıp yaşadı.
Asya piyasaları da sert şekilde etkilendi. Japonya’nın Nikkei 225 endeksi yüzde 5,2 düşerken Güney Kore’nin Kospi endeksi yüzde 6 geriledi. Avrupa’da ise Fransa’nın CAC 40 endeksi yüzde 1,7, İngiltere’nin FTSE 100 endeksi ise yüzde 1,9 değer kaybetti.
Piyasalardaki korku ve belirsizliği ölçen volatilite göstergesi VIX endeksi de keskin bir yükseliş göstererek son bir yılın en yüksek seviyelerinden birine ulaştı.
Stagflasyon Korkusu Gündemde
Enerji fiyatlarındaki ani yükseliş, küresel ekonomi için yeni bir risk başlığını gündeme taşıdı: stagflasyon. Bu kavram, ekonomik büyümenin yavaşladığı ya da durgunlaştığı bir ortamda enflasyonun yüksek kalmaya devam etmesini ifade ediyor.
Özellikle yakıt maliyetlerine duyarlı sektörlerde büyük kayıplar yaşandı. Turizm ve havacılık şirketleri satış dalgasından en fazla etkilenen sektörler arasında yer aldı.
- Carnival hisseleri yüzde 7,3 düştü.
- United Airlines hisseleri ise yüzde 6,9 değer kaybetti.
Analistlere göre Hürmüz Boğazı’nın haftalarca kapalı kalması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar çıkması ihtimali bulunuyor. Enerji piyasası stratejistleri, askeri gerilimin hızlı biçimde sona ermemesi halinde petrol arzında ciddi kırılmalar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Merkez Bankaları İçin Zor Bir Dönem
Enerji fiyatlarının hızla yükselmesi, zaten kırılgan olan küresel ekonomik tabloyu daha da zorlaştırıyor. ABD’de yayımlanan zayıf istihdam verileri, iş piyasasında da yavaşlama sinyalleri veriyor.
Bu gelişmeler, ABD Merkez Bankası’nın faiz politikası açısından da kritik bir döneme işaret ediyor. 18 Mart’ta yapılacak faiz toplantısında piyasalar genel olarak faiz oranlarının sabit tutulmasını bekliyor. Ancak enerji kaynaklı enflasyon baskısı, para politikasını daha karmaşık hale getirebilir.
Jeopolitik Gerilim ve Belirsiz Gelecek
ABD Başkanı Donald Trump, yüksek petrol fiyatlarının İran’ın nükleer tehditlerinin ortadan kaldırılması için “ödenmesi gereken küçük bir bedel” olduğunu ifade etti. ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise Washington yönetiminin İran’ın enerji altyapısını hedef almayı planlamadığını belirtti.
Öte yandan İranlı yetkililer, Tahran yönetiminin istediği sonuçlara ulaşmadan Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden vazgeçmeyeceğini açıkladı. Bu durum, küresel enerji arzının geleceğine ilişkin belirsizlikleri artırıyor.
Bazı piyasa uzmanları ise temkinli bir iyimserlik sergiliyor. Yeni üretim kapasitesinin devreye girmesiyle petrol arzının önümüzdeki aylarda artabileceği ve fiyatların yeniden düşüş eğilimine girebileceği ifade ediliyor.
Ancak kısa vadede piyasaların kaderi büyük ölçüde tek bir soruya bağlı görünüyor:
Dünyanın en kritik enerji geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı yeniden açılacak mı?
