Akaryakıt fiyatlarında eşel mobil sistemi yeniden devrede
Küresel enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar, ülkelerin ekonomik politikalarını doğrudan etkilemeye devam ediyor. Özellikle petrol fiyatlarında görülen hızlı artışlar, akaryakıt maliyetleri üzerinden enflasyonu tetikleyebiliyor. Bu riskin önüne geçebilmek amacıyla Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına yönelik yeni bir düzenleme hayata geçirildi ve eşel mobil sistemi yeniden uygulanmaya başlandı.
Petrol Fiyatlarındaki Artışa Karşı Önlem
ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ardından uluslararası petrol piyasalarında yaşanan yükseliş, enerji maliyetlerini küresel ölçekte artırdı. Türkiye’de bu artışın doğrudan tüketici fiyatlarına yansımasını sınırlamak amacıyla geçici bir önlem olarak eşel mobil sistemi devreye alındı.
Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, 2 Mart 2026 tarihinden itibaren akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından açıklanan ve bayi satış fiyatlarının temelini oluşturan yurt içi rafineri çıkış fiyatları esas alınacak.
ÖTV Ayarlamalarıyla Fiyat Dengesi Sağlanacak
Yeni sistemde petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki artış nedeniyle rafineri çıkış fiyatları yükselirse, bu artışın tüketiciye doğrudan yansımasını önlemek için Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengeleme yapılacak. Buna göre, fiyat artışının yüzde 75’ine kadar olan kısmı ÖTV indirimiyle karşılanabilecek.
Öte yandan petrol fiyatlarının veya döviz kurunun düşmesi halinde rafineri çıkış fiyatları gerilerse, ÖTV tutarları da aynı mantıkla yeniden artırılabilecek. Ancak yapılacak artışların üst sınırı, 2 Mart 2026 tarihinde geçerli olan ÖTV tutarını aşamayacak.
Eşel Mobil Sistemi Daha Önce de Uygulanmıştı
Türkiye’de ilk kez 2018 yılında uygulamaya alınan eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında ani yükselişlerin tüketiciye doğrudan yansımasını önlemek amacıyla geliştirilmişti. Sistem daha sonra ara verilerek 2019’da yeniden uygulanmış, ancak 1 Mart 2022 itibarıyla sona erdirilmişti.
Yeni düzenleme, önceki uygulamadan önemli bir noktada ayrılıyor. Daha önce akaryakıt fiyatı arttığında ÖTV indiriminin tamamı kullanılırken, yeni modelde bu indirimin en fazla yüzde 75’i devreye alınacak. Böylece fiyat artışlarının bir bölümü vergi ayarlamasıyla dengelenirken, küçük bir kısmı yine pompa fiyatlarına yansıyabilecek.
Akaryakıtta Olası İndirim Tavanı
Yapılan düzenlemeye göre eşel mobil mekanizması kapsamında ÖTV indirimi uygulanabilecek azami tutarlar şu şekilde belirlendi:
- Benzin: Litre başına 14,8277 TL’ye kadar
- Motorin: Litre başına 13,9006 TL’ye kadar
- LPG: Kilogram başına 11,3830 TL’ye kadar
Bu düzenleme sayesinde petrol fiyatlarındaki küresel dalgalanmaların ve döviz kurundaki oynaklığın akaryakıt fiyatlarına doğrudan ve sert şekilde yansımasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Uzmanlara göre sistem, kısa vadede tüketiciyi korurken aynı zamanda enerji piyasasındaki belirsizliklere karşı ekonomik bir tampon görevi görebilir.
