Grönland üzerindeki ABD gerilimi tırmanıyor: Almanya ve Avrupa adaya asker gönderecek
Avrupa’nın kuzeyinde stratejik dengeleri yakından ilgilendiren Grönland, son günlerde uluslararası siyasetin merkezine yerleşmiş durumda. Danimarka’nın talebi doğrultusunda Almanya ve diğer bazı Avrupa ülkeleri, adaya yönelik keşif ve güvenlik amaçlı askerî görevler için harekete geçme kararı aldı.
Danimarka Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, “Grönland ve çevresinde genişletilmiş bir askerî varlık” oluşturulacağı duyuruldu. Bu kapsamda NATO müttefiklerinden uçak, gemi ve asker desteği alınması planlanıyor. Almanya ise bu çok uluslu girişim çerçevesinde, keşif görevi için 13 askerini Grönland’a göndereceğini resmen açıkladı.
Danimarka’nın çağrısı üzerine gerçekleştirilecek görev, 15 Ocak Perşembe günü başlayacak ve 17 Ocak Cumartesi günü sona erecek. Alman Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre bu görev, bölgenin güvenliğini artırmak amacıyla ülkelerin hangi askerî katkıları sunabileceğini tespit etmeyi hedefliyor. Olası katkılar arasında deniz gözetimi ve istihbarat faaliyetleri de bulunuyor.
Trump’tan Tartışmalı Grönland Açıklamaları
Bu gelişmelerin öncesinde ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın ABD kontrolüne geçmesi halinde NATO’nun çok daha güçlü ve etkili bir yapıya kavuşacağını savundu. Sosyal medya hesabından açıklamalarda bulunan Trump, Grönland’ın Amerikan füze savunma sistemi açısından hayati öneme sahip olduğunu öne sürdü.
Trump ayrıca, Grönland’ın ABD denetimine girmesi dışındaki tüm önerilerin “kabul edilemez” olduğunu iddia ederek tansiyonu daha da yükseltti. Beyaz Saray’dan gelen açıklamalarda, adanın Danimarka’dan satın alınması seçeneği gündeme getirilirken, bazı ifadelerde zorla ilhak ihtimali de tamamen dışlanmadı.
Bu söylemlere Avrupa’dan sert tepkiler geldi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, ülkesinin önümüzdeki ay Grönland’da konsolosluk açacağını açıkladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Washington’ın Grönland’ı ilhak etmeye kalkışması halinde “görülmemiş sonuçlar” doğacağını dile getirdi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, askerî güç kullanılması ihtimalinin bir savunma ittifakı olan NATO’nun sonunu getirebileceği uyarısında bulundu. Trump ise bu açıklamalara karşılık, Frederiksen’in görüşlerine katılmadığını belirterek, “Bu onların sorunu, ama onun için büyük bir sorun olacak” ifadelerini kullandı.
Grönland’ın Stratejik Önemi ve Bölgesel Destek
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, son açıklamasında halkına bir tercih sunulması halinde ABD yerine Danimarka’yı seçeceklerini net bir şekilde ifade etti.
Seyrek nüfuslu olmasına rağmen Grönland, Kuzey Amerika ile Kuzey Kutbu arasında kritik bir konuma sahip. Füze saldırılarına karşı erken uyarı sistemleri ve bölgedeki deniz trafiğinin izlenmesi açısından ada büyük önem taşıyor. Trump, daha önce defalarca Grönland’ın ABD ulusal güvenliği için vazgeçilmez olduğunu savunmuş, herhangi bir kanıt sunmaksızın adanın çevresinin Rus ve Çin gemileriyle dolu olduğunu öne sürmüştü.
ABD’nin, Grönland’ın kuzeybatısında yer alan Pituffik Üssü’nde 100’den fazla askerî personeli bulunuyor. Bu üs, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ABD tarafından işletiliyor. Mevcut anlaşmalar uyarınca Washington, Grönland’a asker konuşlandırma hakkına sahip olsa da Trump, kira anlaşmasının yeterli olmadığını ve ABD’nin adanın mülkiyetine sahip olması gerektiğini savunuyor.
Danimarka’nın NATO’daki müttefikleri, başta Avrupa ülkeleri ve Kanada olmak üzere, Grönland’ın geleceğine ilişkin kararların yalnızca Danimarka ve Grönland halkına ait olduğunu vurgulayarak Kopenhag’a destek verdi. Müttefikler ayrıca, BM Şartı’nın egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerine bağlılık çağrısında bulundu.
Doğal Kaynaklar ve Artan Küresel İlgi
Son yıllarda Grönland’a yönelik ilginin artmasında, adanın sahip olduğu nadir toprak elementleri, uranyum, demir ve potansiyel petrol-gaz rezervleri büyük rol oynuyor. İklim değişikliği nedeniyle buzulların erimesi, bu kaynaklara erişimi daha da kolaylaştırıyor.
Grönland’ın geleceğine dair kaygılar, Trump’ın 3 Ocak’ta Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun askerî operasyonla ABD’ye getirilmesini sağlamasının ardından yeniden alevlendi. Trump’ın 2019’da da Grönland’ı satın almak istemesi, ancak adanın “satılık olmadığı” yönündeki net cevapla karşılaşması, bugünkü tartışmaların temelini oluşturuyor.
